Πολιτισμός
Δώδεκα επιστολές ενός στρατιώτη προς τη σύζυγό του, Σμαρώ, αποκαλύπτουν την προσωπική ζωή και τις συνθήκες του πολέμου κατά την Κατοχή.
Η αλληλογραφία ενός ζευγαριού κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, που βρέθηκε στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, αποκαλύπτει μια συγκινητική ιστορία αγάπης και αντοχής. Ο Παντελής Φορμόζης, στρατιώτης στο αλβανικό μέτωπο, έγραφε στην αγαπημένη του, Σμαρώ, από το 1940 έως το 1941, περιγράφοντας τις δύσκολες συνθήκες του πολέμου και την αγωνία της αναμονής της συζύγου του στην Αθήνα.
Η πρώτη επιστολή του Φορμόζη χρονολογείται στις 16 Νοεμβρίου 1940, μόλις 19 ημέρες μετά το «Όχι» του Μεταξά. Στην επιστολή του, ο Παντελής εκφράζει την αγάπη του και την ανησυχία του για την έλλειψη επικοινωνίας. «Είμαι πολύ καλά, μόνο που δεν μπορώ να έχω γραμματάκια σου για δυο τρεις ημέρες», γράφει, ενώ την αποκαλεί «λατρεμένη μου γυναικούλα».
Η Σμαρώ, που παρέμεινε στην Αθήνα, ανυπομονούσε για νέα του και έγραφε επίσης σε αξιωματικούς, αναζητώντας πληροφορίες για την κατάσταση του συζύγου της. Η αλληλογραφία τους περιλαμβάνει 12 επιστολικά δελτάρια, τα οποία διασώθηκαν και πωλήθηκαν το 1978 στα Γενικά Αρχεία του Κράτους.
Ο Παντελής Φορμόζης, γεννημένος το 1902 στην Κομοτηνή, ήταν μορφωμένος και είχε σπουδάσει στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Είχε αναλάβει τη διεύθυνση της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και είχε σπουδάσει μουσική στη Γερμανία. Η αλληλογραφία του με τη Σμαρώ αποκαλύπτει τις δύσκολες συνθήκες που αντιμετώπισε στο μέτωπο, καθώς και την αγωνία της συζύγου του για την υγεία του.
Σε επιστολή του από τις 3 Φεβρουαρίου 1941, ο Παντελής προσπαθεί να καθησυχάσει τη Σμαρώ, λέγοντας της ότι αντέχει στις δύσκολες συνθήκες. «Να μην ανησυχείς, χρυσό μου, γιατί είμαι καλά και αντέχω ευτυχώς σ’ όλα», γράφει, περιγράφοντας τις νύχτες του στο ύπαιθρο και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει.
Η Σμαρώ, από την πλευρά της, εκφράζει την ανησυχία της για την καθυστέρηση των νέων του και την αγάπη της για εκείνον. «Ας είσαι καλά και όλα θα τα υπομείνουμε», γράφει σε μια από τις επιστολές της, δείχνοντας την αφοσίωσή της.
Η ιστορία του Παντελή και της Σμαρώς αναδεικνύει την ανθρώπινη διάσταση του πολέμου και την αντοχή των ανθρώπων σε δύσκολες εποχές. Η αλληλογραφία τους, που παρέμεινε κρυφή για δεκαετίες, τώρα έρχεται στο φως, προσφέροντας μια μοναδική ματιά στην προσωπική ζωή ενός στρατιώτη και της γυναίκας που τον περίμενε.
