Πολιτισμός
Ο Αντώνης Λιάκος εξετάζει στο νέο του έργο την κυριαρχία του δυτικού ιστορικού κανόνα και τις αμφισβητήσεις που αυτός δέχεται από άλλες κοινωνίες.
Στο νέο του βιβλίο με τίτλο «Η άνοδος και η πτώση του δυτικού κανόνα ιστορίας», ο ιστορικός Αντώνης Λιάκος αναλύει την κυρίαρχη αφήγηση της Ευρώπης σχετικά με την πρόοδο και την ανάπτυξη, καθώς και τις αμφισβητήσεις που προέρχονται από κοινωνίες εκτός του δυτικού κόσμου. Το έργο, που εκδόθηκε από τις εκδόσεις Πόλις, εντάσσεται στη σφαίρα της παγκόσμιας ιστορίας και των μετααποικιακών σπουδών, εστιάζοντας στην ιστορική συνείδηση και την αντίληψη των κοινωνιών για τη θέση τους στον κόσμο.
Η παραδοσιακή αφήγηση της ιστορίας της Ευρώπης έχει συχνά παρουσιαστεί ως η ιστορία της ανθρωπότητας, με σταθμούς όπως η Αναγέννηση, ο Διαφωτισμός και η βιομηχανική επανάσταση να θεωρούνται πρότυπα για άλλες κοινωνίες. Ωστόσο, ο Λιάκος αναδεικνύει πώς οι κοινωνίες που δεν ακολούθησαν αυτήν την πορεία χαρακτηρίστηκαν ως καθυστερημένες, δημιουργώντας έτσι μια γεωγραφική και ιστορική απόσταση.
Ο συγγραφέας δεν περιορίζεται μόνο στην κριτική της ευρωκεντρικής ιστοριογραφίας, αλλά αναζητά και τους μηχανισμούς που επέτρεψαν σε αυτό το πρότυπο να αποκτήσει σχεδόν οικουμενική ισχύ. Ο δυτικός κανόνας δεν είναι απλώς μια αφήγηση για τα επιτεύγματα της Ευρώπης, αλλά και ένα μέτρο αξιολόγησης των άλλων κοινωνιών. Η πρόοδος και ο εκσυγχρονισμός συνδέονται με την ευρωπαϊκή εμπειρία, η οποία αντιμετωπίζεται ως πρότυπο προς μίμηση.
Μέσα από συγκρίσεις φαινομενικά ασύνδετων περιπτώσεων, όπως αυτές του Αδαμάντιου Κοραή στην Ελλάδα, του Φουκουζάουα Γιουκίτσι στην Ιαπωνία και του Λιανγκ Τσιτσάο στην Κίνα, ο Λιάκος εξετάζει πώς αυτές οι κοινωνίες προσπάθησαν να κατακτήσουν τη θέση που θεωρούσαν ότι τους άξιζε στον σύγχρονο κόσμο. Η αποδοχή του ευρωπαϊκού προτύπου δεν σήμαινε πάντα απλή μίμηση, αλλά μπορούσε να συνοδεύεται από αμφισβητήσεις και προσαρμογές.
Στο τελευταίο μέρος του βιβλίου, ο Λιάκος εστιάζει στην αμφισβήτηση των μεγάλων αφηγήσεων της δυτικής υπεροχής, επαναφέροντας στο προσκήνιο ζητήματα όπως η αποικιοκρατία και η βία, που συχνά απουσίαζαν από τις θριαμβικές εξιστορήσεις. Η άνοδος μη δυτικών δυνάμεων υπονομεύει την παλαιότερη ταύτιση της νεωτερικότητας με τον εκδυτικισμό, αναδεικνύοντας ότι ο εκσυγχρονισμός δεν προϋποθέτει πλέον την πλήρη υιοθέτηση του δυτικού υποδείγματος.
Ο τίτλος του βιβλίου εγείρει ερωτήματα σχετικά με τη σύνδεση της υποχώρησης της δυτικής πολιτικής και οικονομικής πρωτοκαθεδρίας με την πτώση του δυτικού ιστορικού κανόνα. Ο Λιάκος αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο ότι, παρά τις αλλαγές στους συσχετισμούς ισχύος, η γλώσσα του κανόνα μπορεί να διατηρεί την επιρροή της, καθώς οι κοινωνίες συνεχίζουν να περιγράφουν τις επιδιώξεις τους με όρους προόδου και ανάπτυξης.
