Πολιτισμός
Η νέα μετάφραση του εμβληματικού έργου του Μάρτιν Χάιντεγκερ από τον Παναγιώτη Θανασά αναδεικνύει την παράδοξη φύση του κειμένου, το οποίο θεωρείται η μεγαλύτερη αποτυχία στην ιστορία της φιλοσοφίας.
Η ολοκλήρωση της νέας μετάφρασης του έργου «Είναι και χρόνος» του Μάρτιν Χάιντεγκερ από τον Παναγιώτη Θανασά, καθηγητή Ιστορίας της Φιλοσοφίας στο ΕΚΠΑ, φέρνει στο προσκήνιο μια ενδιαφέρουσα διάσταση του κειμένου: την αποτυχία του. Παρά το γεγονός ότι το έργο θεωρείται το πιο σημαντικό φιλοσοφικό κείμενο του 20ού αιώνα, ο Θανασάς υποστηρίζει ότι δεν ολοκληρώθηκε ποτέ, καθώς κυκλοφόρησαν μόνο δύο από τα προγραμματισμένα έξι τμήματα. Το κεντρικό τμήμα του πρώτου μέρους, που θα απαντούσε στο ερώτημα για το νόημα του Είναι, δεν δημοσιεύθηκε ποτέ, γεγονός που το καθιστά ένα φιλοσοφικό σπάραγμα.
Ο Χάιντεγκερ, που γεννήθηκε το 1889 και πέθανε το 1976, έχει επηρεάσει καθοριστικά τη φιλοσοφία μέχρι σήμερα. Το «Είναι και χρόνος», που εκδόθηκε το 1927, κλείνει φέτος έναν αιώνα και παραμένει κομβικό για τη φιλοσοφική σκέψη. Ο Θανασάς αναφέρει ότι πολλοί στοχαστές, παρά την κριτική τους προς τον Χάιντεγκερ, αναγνωρίζουν τη σημασία του έργου του. Ο Γερμανός φιλόσοφος είναι ο πρώτος που επιχειρεί μια ανάλυση της ανθρώπινης ύπαρξης στην πλήρη εξατομίκευσή της.
Η πολιτική εμπλοκή του Χάιντεγκερ με το ναζιστικό καθεστώς, καθώς και η στήριξή του στον Χίτλερ, έχουν προκαλέσει αντιδράσεις και κριτική. Ο Θανασάς επισημαίνει ότι η σύνδεση αυτή δεν μπορεί να επισκιάσει το σύνολο του έργου του, αν και υπάρχουν αναφορές με πολιτικό χαρακτήρα στα φιλοσοφικά του κείμενα. Η φράση του μαθητή του Χάιντεγκερ, Χανς-Γκέοργκ Γκάνταμερ, «Ο μέγιστος των στοχαστών, ο ελάχιστος των ανθρώπων», αποτυπώνει την αντίφαση της φιλοσοφικής του κληρονομιάς.
Η σημασία του «Είναι και χρόνος» έγκειται στην ανανέωση του παραδοσιακού οντολογικού εγχειρήματος. Ο Χάιντεγκερ διαχωρίζει το «ον» από το «είναι», συνδέοντας το νόημα του Είναι με το πρόβλημα της ύπαρξης και την έννοια του χρόνου. Αντίθετα από τον Παρμενίδη, που θεωρούσε το Είναι αμετάβλητο, ο Χάιντεγκερ υποστηρίζει ότι το Είναι δεν μπορεί να συλληφθεί έξω από τις τρεις χρονικές διαστάσεις: παρελθόν, παρόν και μέλλον, τις οποίες αποκαλεί εκστάσεις. Αυτή η προσέγγιση ανατρέπει τις παραδοσιακές αντιλήψεις και προσφέρει μια νέα οπτική στην κατανόηση της ανθρώπινης ύπαρξης.
Η νέα μετάφραση του Θανασά, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη, αναμένεται να συμβάλει στην ευρύτερη κατανόηση του έργου και της φιλοσοφικής του σημασίας. Ο καθηγητής θα διδάξει το έργο σε σεμινάρια που θα πραγματοποιηθούν τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο στο φιλοσοφικό εργαστήρι Action Plus, προσφέροντας στους συμμετέχοντες την ευκαιρία να εμβαθύνουν στη σκέψη του Χάιντεγκερ και στις προκλήσεις που αυτή θέτει.
