πολιτική

Η διμερής συνάντηση ξεκίνησε λίγο μετά την άφιξη του πρωθυπουργού στην τουρκική πρωτεύουσα, με το κυβερνητικό αεροσκάφος Falcon 7X να προσγειώνεται περίπου στις 14:30. Ακολούθησε η πομπή προς το Προεδρικό Μέγαρο και η επίσημη υποδοχή μπροστά στις κάμερες.

Κατά τον σύντομο διάλογο μπροστά στους δημοσιογράφους, ο Κυριάκος Μητσοτάκης απηύθυνε χαιρετισμό στον Τούρκο πρόεδρο λέγοντας: «Γεια σας κ. Πρόεδρε, όλα καλά;», με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να απαντά: «Πολύ καλά!».

Στη συνέχεια έγιναν οι συστάσεις των υπουργών της κάθε αντιπροσωπείας, ενώ ο Ερντογάν είχε συζήτηση με τον Έλληνα ΥΠΕΞ Γιώργο Γεραπετρίτη.

H κατ΄ιδίαν συνάντηση Μητσοτάκη και Ερντογάν, διήρκησε συνολικά για 1 ώρα και 45 λεπτά και στη συνέχεια ξεκίνησε το ανώτατο συμβούλιο συνεργασίας.

Μετά τις κοινές δηλώσεις Μητσοτάκη και Ερντογάν, ακλούθησε επίσημο δείπνο που παρέθεσε  ο Πρόεδρος της Τουρκίας προς τιμήν του Έλληνα πρωθυπουργού και της ελληνικής αντιπροσωπείας.

Στο δείπνο παρακάθισε   και ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, έπειτα από πρόσκληση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Ειδική ανάρτηση της τουρκικής  προεδρίας  για την άφιξη του Έλληνα πρωθυπουργού

Σε ειδική ανάρτηση προχώρησε η τουρκική προεδρία για την άφιξη του Έλληνα πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, στην Άγκυρα για τη συνάντηση με τον Τούρκο πρόεδρο, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, στο πλαίσιο του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας.

«Ο Πρόεδρος της Τουρκικής Δημοκρατίας συναντάται με τον Πρωθυπουργό της Ελλάδας Κυριάκο Μητσότακη, ο οποίος βρίσκεται σε επίσκεψη στην Τουρκία, στο Προεδρικό Μέγαρο» επισημαίνεται σε ανακοίνωση της τουρκικής  προεδρίας.

H Αθήνα και η Άγκυρα  υπόγραψαν συμφωνίες για:

 Συνεργασία στην προώθηση των επενδύσεων, Ενθάρρυνση της δημιουργίας ακτοπλοϊκής γραμμής Θεσσαλονίκης – Σμύρνης, Συνεργασία στο πλαίσιο του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας Ευξείνου Πόντου μεταξύ των υπουργείων Εξωτερικών, Συνεργασία των δύο χωρών για την προετοιμασία απέναντι στους σεισμούς, Μνημόνιο κατανόησης για τη συνεργασία στον τομέα του πολιτισμού, Επιστημονική και τεχνολογική συνεργασία μεταξύ του ελληνικού υπουργείου Ανάπτυξης και του υπουργείου Βιομηχανίας και Τεχνολογίας της Τουρκίας.

Θετική αποτίμηση από τον Τουρκικό Τύπο

Πάντως, ο τουρκικός Τύπος υποδέχεται την ελληνική αντιπροσωπεία με θετικά δημοσιεύματα, κάνοντας λόγο για μια «νέα τροπή» στις σχέσεις των δύο χωρών. Η εφημερίδα «Daily Sabah» με τίτλο «Νέα τροπή στις ελληνοτουρκικές σχέσεις με την επίσκεψη του Έλληνα πρωθυπουργού» αναφέρεται στην ατζέντα των συζητήσεων, σημειώνοντας ότι «η Τουρκία δίνει προτεραιότητα στον διάλογο που βασίζεται στις σχέσεις καλής γειτονίας και στο Διεθνές Δίκαιο για την επίλυση βασικών διαφορών με την Ελλάδα σχετικά με την Κύπρο, τα νησιά του Αιγαίου και τα δικαιώματα στην Ανατολική Μεσόγειο». Και η «Hurriet» γράφει πως «η ενέργεια, οι μεταφορές, ο τουρισμός, ο πολιτισμός και η μετανάστευση είναι μεταξύ των κορυφαίων θεμάτων που θα συζητήσουν οι δύο αντιπροσωπείες στην Άγκυρα», ενώ κάνει ιδιαίτερη αναφορά στις θετικές δηλώσεις των Τούρκων αξιωματούχων Χακάν Φιντάν και Ομέρ Τσελίκ για την επίσκεψη της ελληνικής αντιπροσωπείας. Όπως σημειώνει η εφημερίδα, «ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, δήλωσε ότι ο Μητσοτάκης και ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, επιδεικνύουν τόσο την πρόθεση όσο και την ικανότητα να επιλύουν διαφορές και να εμβαθύνουν τη διμερή συνεργασία» και σε άλλο σημείο γράφει ότι ο «εκπρόσωπος του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP), Ομέρ Τσελίκ, χαρακτήρισε την επίσκεψη Μητσοτάκη ως μια πολύτιμη πλατφόρμα και ευκαιρία για την αποκατάσταση και την προώθηση των δεσμών μεταξύ των δύο χωρών».

Νέο πλαίσιο συνεργασίας Ελλάδας – Τουρκίας σε τεχνολογία, ΜμΕ και καινοτομία

Σε ιδιαίτερα θετικό κλίμα πραγματοποιήθηκε η συνάντηση του υπουργού Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκου με τον Τούρκο υπουργό Βιομηχανίας Μεχμέτ Φετίχ Κασίρ, στο περιθώριο του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας.

Οι δύο πλευρές προχώρησαν στην υπογραφή κοινής δήλωσης για την υλοποίηση του προγράμματος συνεργασίας στους τομείς της έρευνας και της τεχνολογίας, ενισχύοντας το θεσμικό πλαίσιο που είχε ήδη τεθεί.

Παράλληλα, συμφωνήθηκε η ενεργοποίηση του μνημονίου συνεννόησης για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, το οποίο είχε υπογραφεί στο προηγούμενο συμβούλιο, ανοίγοντας τον δρόμο για πιο στενή συνεργασία σε θέματα επιχειρηματικότητας και στήριξης της καινοτομίας.

Οι δύο υπουργοί κατέληξαν επίσης στην προώθηση νέων μνημονίων συνεργασίας στους τομείς της μετρολογίας, της πιστοποίησης και των startups, με στόχο την ενίσχυση της διασυνοριακής τεχνολογικής ανάπτυξης.

Στο πλαίσιο της ενδυνάμωσης των διμερών σχέσεων, συμφωνήθηκε ο Τούρκος υπουργός να επισκεφθεί την Αθήνα έως το καλοκαίρι, ενώ ο κ. Θεοδωρικάκος θα μεταβεί στην Τουρκία μέχρι τον Σεπτέμβριο.

Οι 14 κρίσεις, τα αγκάθια και το καζάν – καζάν

Την εικόνα μιας σχέσης με βαθιές ιστορικές ρωγμές αλλά και με ανοιχτούς διαύλους διαλόγου σκιαγραφεί ανάλυση που φιλοξενεί το τουρκικό πρακτορείο ειδήσεων Anadolu, με αφορμή τη συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν στην Άγκυρα στο πλαίσιο του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας.

Το άρθρο, που υπογράφει η Δρ. Αϊσέ Κιουτσούκ, πανεπιστημιακός στο Πανεπιστήμιο Istanbul Gelişim, επιχειρεί να αποτιμήσει τι μπορεί να αναμένεται από τη συνάντηση των δύο ηγετών, εστιάζοντας τόσο στα «διαρθρωτικά προβλήματα» όσο και στις δυνατότητες μιας ελεγχόμενης εξομάλυνσης.

Οι «14 κρίσεις» και η έννοια της επαναλαμβανόμενης σύγκρουσης

Στην ανάλυση επισημαίνεται ότι Ελλάδα και Τουρκία «έχουν βιώσει, άμεσα ή έμμεσα, 14 κρίσεις εξωτερικής πολιτικής», στο πλαίσιο αυτού που χαρακτηρίζεται ως «επαναλαμβανόμενη σύγκρουση» με βαθιές ιστορικές ρίζες.

Κατά το Anadolu, οι ταχείες μεταβολές στο διεθνές σύστημα και η ένταση στις ευρωατλαντικές σχέσεις επηρεάζουν και το διμερές πλαίσιο. Υποστηρίζεται δε ότι η Αθήνα ακολουθεί πιο ενεργή εξωτερική πολιτική στην Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο, με κινήσεις που – σύμφωνα με την τουρκική οπτική που αποτυπώνεται στην ανάλυση – «αυξάνουν τον κίνδυνο κλιμάκωσης».

Τα «αγκάθια»

Το Anadolu καταγράφει ως βασικά σημεία έντασης:

• τη «στρατιωτικοποίηση νησιών» (κατά την πάγια τουρκική θέση)
• τα χωρικά ύδατα,
• την υφαλοκρηπίδα και τις ΑΟΖ,
• ζητήματα FIR,
• καθώς και το Κυπριακό.

Η ανάλυση αναφέρεται στις δηλώσεις του Έλληνα πρωθυπουργού ότι το βασικό άλυτο ζήτημα είναι η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, σημειώνοντας πως, ακόμη και αν δεν επιλυθούν τα μεγάλα ζητήματα, μπορεί να οικοδομηθεί μια λειτουργική σχέση σε επιμέρους τομείς.

Παράλληλα, γίνεται αναφορά στη δυνατότητα επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων, με το Anadolu να υπενθυμίζει ότι η Άγκυρα έχει χαρακτηρίσει ενδεχόμενη επέκταση στο Αιγαίο πέραν των 6 ναυτικών μιλίων ως «casus belli».

Το συμπέρασμα της ανάλυσης είναι ότι «μεγάλα αποτελέσματα» από μία και μόνο συνάντηση θα ήταν μη ρεαλιστικό να αναμένονται, δεδομένου ότι τα ζητήματα κυριαρχίας παραμένουν ο σκληρός πυρήνας της διαφοράς.

Από την ένταση στη «θετική ατζέντα»

Παρά τις διαφωνίες, το Anadolu δίνει έμφαση στη σημασία του διαλόγου σε επίπεδο ηγετών και στην ανάγκη διατήρησης μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης.

Γίνεται ειδική μνεία στη Διακήρυξη των Αθηνών για Φιλικές Σχέσεις και Καλή Γειτονία (2023), η οποία – κατά την ανάλυση – συνέβαλε στη μείωση εντάσεων στο Αιγαίο, στη συνεργασία στο μεταναστευτικό και στη διατήρηση ανοικτών διαύλων επικοινωνίας.

Η συνάντηση εντάσσεται, σύμφωνα με το δημοσίευμα, σε αυτή τη «θετική ατζέντα», με προτεραιότητα σε τομείς συνεργασίας αντί στα πεδία σύγκρουσης.

Εμπόριο, τουρισμός και μειονότητες

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην οικονομική διάσταση. Παρότι έχει τεθεί στόχος εμπορικού όγκου 10 δισ. δολαρίων, το διμερές εμπόριο το 2025 διαμορφώθηκε στα 6,7 δισ. δολάρια, σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει το Anadolu.

Η ανάλυση επισημαίνει επίσης ότι σε περιόδους βελτίωσης των σχέσεων καταγράφονται θετικές επιπτώσεις και στις μειονότητες, ενώ αναφέρεται και στο ζήτημα της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, το οποίο ενδέχεται να τεθεί στην ατζέντα.

Η «γραμμή καζάν – καζάν» και η ελεγχόμενη εξομάλυνση

Το τελικό συμπέρασμα της ανάλυσης του Anadolu είναι ότι, παρά την αμοιβαία ακαμψία σε ζητήματα που θεωρούνται εθνικά συμφέροντα, η συνεχιζόμενη επαφή και η θεσμοθετημένη συνεργασία διαμορφώνουν μια «ελεγχόμενη γραμμή καζάν – καζάν» (αμοιβαίου κέρδους).

Με άλλα λόγια, ακόμη και αν οι θεμελιώδεις διαφορές παραμένουν, η διατήρηση διαλόγου και η προώθηση συνεργασιών σε «χαμηλής πολιτικής» πεδία λειτουργούν ως παράλληλη, συμπληρωματική διπλωματική οδός – στοιχείο που, κατά το Anadolu, ενισχύει τη βιωσιμότητα των ελληνοτουρκικών σχέσεων σε ένα ευμετάβλητο γεωπολιτικό περιβάλλον.