οικονομία

Οι νέες διατάξεις, προβλέπουν ανώτατα όρια τόσο στο συνολικό ετήσιο πραγματικό επιτόκιο (ΣΕΠΕ) όσο και στο συνολικό κόστος της πίστωσης, το οποίο θα περιλαμβάνει τόκους, προμήθειες και κάθε άλλη επιβάρυνση.

Με το νομοσχέδιο, που ενσωματώνει την ευρωπαϊκή οδηγία 2023/2225 για τις συμβάσεις καταναλωτικής πίστωσης και θα παραμείνει σε δημόσια διαβούλευση έως τις 29 Ιουνίου, θεσπίζονται για πρώτη φορά συγκεκριμένα όρια στις επιβαρύνσεις των καταναλωτικών δανείων, ενώ παράλληλα ενισχύονται οι υποχρεώσεις ενημέρωσης και προστασίας των δανειοληπτών.

Ειδικότερα, το νομοσχέδιο προβλέπει ότι το συνολικό ετήσιο πραγματικό επιτόκιο (ΣΕΠΕ) δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το μέσο ΣΕΠΕ για αντίστοιχου τύπου συμβάσεις πίστωσης, όπως αυτό δημοσιεύεται από την Τράπεζα της Ελλάδος, προσαυξημένο κατά 30% έως 50%. Το ακριβές ποσοστό θα καθορίζεται με κοινή υπουργική απόφαση μετά από γνώμη της ΤτΕ.

Παράλληλα, τίθεται ανώτατο όριο και στο συνολικό κόστος της πίστωσης σε βάρος του καταναλωτή, συμπεριλαμβανομένων τόκων, προμηθειών και κάθε είδους εξόδων. Για συμβάσεις διάρκειας έως τέσσερα έτη το ανώτατο κόστος ορίζεται στο 60% του κεφαλαίου, για διάρκεια από τέσσερα έως οκτώ έτη στο 70%, ενώ για δάνεια διάρκειας άνω των οκτώ ετών στο 75% του ποσού της πίστωσης.

Οι ρυθμίσεις εφαρμόζονται τόσο σε δάνεια με σταθερό όσο και με κυμαινόμενο επιτόκιο, καθώς και σε κάθε μορφή καταναλωτικής πίστωσης. Εξαίρεση αποτελούν οι πιστωτικές κάρτες, για τις οποίες θα ισχύει μόνο το πλαφόν στο ΣΕΠΕ και όχι το ανώτατο όριο στο συνολικό κόστος της πίστωσης.

Ποια δάνεια αφορά και η εξαίρεση για τις ανακαινίσεις

Το νέο πλαίσιο  ρυθμίζει και μορφές πίστωσης που συνδέονται με ηλεκτρονικές αγορές και αγορές με αναβολή πληρωμής, ενώ διατηρεί συγκεκριμένες εξαιρέσεις για άτοκες βραχυπρόθεσμες διευκολύνσεις πληρωμής.  Εκτός πεδίου εφαρμογής παραμένουν μόνο συγκεκριμένες άτοκες διευκολύνσεις πληρωμής που παρέχονται απευθείας από τον προμηθευτή ή τον πάροχο υπηρεσιών και εξοφλούνται σε σύντομο χρονικό διάστημα, χωρίς τη συμμετοχή τρίτου χρηματοδότη και χωρίς πρόσθετες επιβαρύνσεις.

Οι νέες διατάξεις εφαρμόζονται στις συμβάσεις καταναλωτικής πίστωσης που συνάπτονται με καταναλωτές και καλύπτουν προσωπικά, καταναλωτικά και επισκευαστικά δάνεια, καθώς και άλλες μορφές καταναλωτικής χρηματοδότησης έως 100.000 ευρώ. Στο πεδίο εφαρμογής περιλαμβάνονται επίσης οι πιστωτικές κάρτες, για τις οποίες όμως θα ισχύει μόνο το πλαφόν στο ΣΕΠΕ.

Αντίθετα, από τη ρύθμιση εξαιρούνται τα στεγαστικά δάνεια και γενικότερα οι συμβάσεις πίστωσης που εξασφαλίζονται με εμπράγματη ασφάλεια επί ακινήτου, τα δάνεια για την αγορά ή διατήρηση δικαιωμάτων επί ακινήτων, καθώς και οι συμβάσεις πίστωσης άνω των 100.000 ευρώ. Εξαίρεση προβλέπεται για δάνεια ανακαίνισης κατοικιών άνω των 100.000 ευρώ, εφόσον δεν διαθέτουν εμπράγματη εξασφάλιση.

Φρένο στις παραπλανητικές διαφημίσεις

Το νομοσχέδιο εισάγει αυστηρότερους κανόνες και στη διαφήμιση των πιστωτικών προϊόντων, προβλέποντας ότι οι πρακτικές προώθησης πρέπει να είναι σαφείς, θεμιτές και μη παραπλανητικές. Ειδικά απαγορεύονται διατυπώσεις που μπορούν να δημιουργήσουν ψευδείς προσδοκίες στον καταναλωτή για τη διαθεσιμότητα, το κόστος της πίστωσης ή το συνολικό ποσό που τελικά θα κληθεί να πληρώσει.

Στις διαφημίσεις θα πρέπει πλέον να περιλαμβάνεται σαφής προειδοποίηση με τη φράση «Προσοχή! Ο δανεισμός χρημάτων κοστίζει χρήματα», ενώ όταν αναφέρεται επιτόκιο ή άλλο αριθμητικό στοιχείο κόστους, θα πρέπει να παρουσιάζονται και βασικές πληροφορίες όπως το χρεωστικό επιτόκιο, το συνολικό ποσό της πίστωσης, το ΣΕΠΕ, η διάρκεια της σύμβασης, το συνολικό ποσό πληρωτέο από τον καταναλωτή και το ποσό των δόσεων.

Παράλληλα, απαγορεύονται διαφημίσεις που εμφανίζουν την πίστωση ως μέσο βελτίωσης της οικονομικής κατάστασης ή του βιοτικού επιπέδου του καταναλωτή, που υποβαθμίζουν τη σημασία προηγούμενων οφειλών ή καταχωρίσεων σε βάσεις δεδομένων, ή που συνδέουν τη χορήγηση μειωμένης τιμής σε προϊόν ή υπηρεσία με τη λήψη πίστωσης.

Ενημέρωση πριν την υπογραφή της σύμβασης

Το νέο πλαίσιο ενισχύει και την προσυμβατική ενημέρωση. Πριν δεσμευθεί από οποιαδήποτε σύμβαση ή προσφορά πίστωσης, ο καταναλωτής θα πρέπει να λαμβάνει σαφείς και κατανοητές πληροφορίες, ώστε να μπορεί να συγκρίνει διαφορετικές προσφορές και να αποφασίζει με πλήρη εικόνα για τους όρους του δανεισμού.

Στο πρώτο μέρος του τυποποιημένου ευρωπαϊκού εντύπου καταναλωτικής πίστης θα πρέπει να αναγράφονται, μεταξύ άλλων, το συνολικό ποσό της πίστωσης, η διάρκεια, το επιτόκιο, το ΣΕΠΕ, το συνολικό ποσό που θα πληρώσει ο καταναλωτής, ο αριθμός και το ύψος των δόσεων, οι συνέπειες της υπερημερίας, το δικαίωμα υπαναχώρησης και το δικαίωμα πρόωρης εξόφλησης.

Και στις ψηφιακές πιστώσεις οι νέες υποχρεώσεις

Οι υποχρεώσεις ενημέρωσης καλύπτουν και τις συμβάσεις που συνάπτονται από απόσταση ή μέσω ηλεκτρονικών μέσων, καθώς το νομοσχέδιο προβλέπει ότι οι πληροφορίες πρέπει να προσαρμόζονται στους τεχνικούς περιορισμούς του μέσου, χωρίς όμως να χάνουν τη σαφήνεια και την ευδιάκριτη παρουσίασή τους. Ειδική πρόβλεψη υπάρχει και για τις εξατομικευμένες προσφορές που βασίζονται σε αυτοματοποιημένη επεξεργασία δεδομένων, για τις οποίες ο καταναλωτής θα πρέπει να ενημερώνεται με σαφή και κατανοητό τρόπο.

Δικαίωμα υπαναχώρησης και πρόωρη εξόφληση

Το νομοσχέδιο διατηρεί το δικαίωμα του καταναλωτή να υπαναχωρήσει από τη σύμβαση πίστωσης χωρίς αιτιολόγηση εντός 14 ημερολογιακών ημερών. Η προθεσμία ξεκινά από την ημέρα σύναψης της σύμβασης ή από την ημέρα που ο καταναλωτής παραλαμβάνει τους όρους και τις προβλεπόμενες πληροφορίες, αν αυτό γίνει αργότερα. Σε περίπτωση υπαναχώρησης, ο καταναλωτής επιστρέφει το κεφάλαιο και τους δεδουλευμένους τόκους, ενώ παύει να δεσμεύεται και από τυχόν συμπληρωματική υπηρεσία που συνδέεται με τη σύμβαση πίστωσης.

Επιπλέον, σε περίπτωση συνδεδεμένης πίστωσης για αγορά αγαθού, αν ο καταναλωτής υπαναχωρήσει από τη σύμβαση αγοράς, παύει να δεσμεύεται και από τη συνδεδεμένη σύμβαση πίστωσης, χωρίς επιβάρυνση ή κυρώσεις. Το πλαίσιο προβλέπει επίσης δικαίωμα πρόωρης εξόφλησης οποτεδήποτε, με αντίστοιχη μείωση του συνολικού κόστους για το εναπομένον διάστημα της σύμβασης.

Η αποζημίωση του πιστωτικού φορέα σε περίπτωση πρόωρης εξόφλησης περιορίζεται σε 1% του ποσού που εξοφλείται πρόωρα όταν απομένει διάστημα άνω του ενός έτους έως τη λήξη της σύμβασης και σε 0,5% όταν το διάστημα δεν υπερβαίνει το ένα έτος.

Η πλήρης εφαρμογή της οδηγίας που αφορά τις δανειακές συμβάσεις θα ισχύσει από τις 20 Νοεμβρίου και μετά και δεν έχει αναδρομική ισχύ.